DENDROHRONOLOGIJA
Autori: prof. dr Vojislav Dukić i doc. dr Danijela Petrović
Recenzenti: prof. dr Branko Stajić i prof. dr Zoran Maunaga
Broj strana: 390
ISBN 978-99938-56-45-0
COBISS.RS-ID 130756097
Šumarski fakultet je u martu 2021. godine publikovao udžbenik iz predmeta Dendrohronologija, autora prof. dr Vojislav Dukić i doc. dr Danijela Petrović. Od uvođenja predmeta Dendrohronologija u nastavni plan 2013/14. godine javila se potreba za adekvatnom literaturom i navedeni autori su pristupili riješavanju problema. Studentima je od 2014. godine bila na raspolaganju autorizovana skripta koja je kao rezultat višegodišnjeg rada prerasla u publikovani osnovni udžbenik. Činjenica da je ovo prvi udžbenik iz predmeta Dendrohronologija na srpskom govornom području i prostorima Zapadnog Balkana, dovoljno govori o značaju i obimu aktivnosti autora u pripremi ovog udžbenika.
Dendrohronologija je nauka relativno novijeg datuma i pored činjenice da posmatranja strukture godova (prstenova prirasta) stabala imaju dugu istoriju. U 15. vijeku Leonardo da Vinči je konstatovao godišnju prirodu godova i prepoznao odnos između širine godova i padavina. Dendrohnolološka tehnika je razvijena tokom prve polovine 20. vijeka. Iako postoje obimna evropska opažanja prstenova prirasta koja datiraju nekoliko stotina godina unazad Endru Elikot Daglasa iz Sjedinjenim Američkim Državama je prvi bio dovoljno dalekovid da vidi potencijal toga i mogućnost primjene u oblasti arheologije, restauracije, ekologije i klimatologije. Daglas je prvi razvio načela unakrsnog datiranja i izgradio hronologiju na temelju stabala osjetljivih na sušu iz jugozapadnog dijela Sjedinjenih Američkih Država, na kraju ih koristeći za datiranje arheoloških nalazišta.
Danas dužine hronologija postižu impozantne vrijednosti. S tim u vezi, važna godina u istorijskom razvoju dendrohronologije je 1993. godina. Bernd Beker sa Univerziteta Hohenheim 1993. godine razvio je hronologiju hrasta sa 11 800 godina, odnosno prstenova prirasta, u južnoj Njemačkoj. Daljim radom, dobijena je apsolutno datirana kombinovana hronologija prstenova prirasta hrasta i bijelog bora koja se proteže do 10 461. godine prije nove ere.
Zbog rasprostranjenosti drveća na zemlji, njihove dugovječnosti i činjenice da mogu rasti u različitim ekstremnim uslovima (na ivici pustinje, na klizavim padinama…), dendrohronologija kao naučna disciplina, podacima o godovima pomaže niz drugih nauka koje do sada nisu koristile te podatke. Spajanje dendrohronologije sa navedenim naučnim disciplinama jasno su se izdiferencirale podoblasti u okviru ove naučne discipline: dendroarheologija, dendroklimatologija, dendroekologija, dendrogeomorfologija, dendroglaciologija, dendrohidrologija, dendrohronologija požara, dendroentomologija, dendroekologija plodonošenja, dendrohemija i dendrovulkanologija.
Osim studenata šumarskih fakulteta ovaj udžbenik mogu da koriste i studenti studijskih programa (na Prirodno-matematičkom i Rudarsko-geološkom fakultetu) na kojima se izučava klimatologija, odnosno paleoklimatologija, kao i studenti Odsjeka za arheologiju.
Knjiga je prvenstveno namjenjena studentima, ali može biti korisna i svima onima koje interesuje nauka koja nam omogućava čitanje prošlosti na osnovu podataka koji su „skriveni“ u godovima.
