NASTAVAK ISTRAŽIVANJA PRAŠUMA REPUBLIKE SRPSKE – Lidar tehnologija u fokusu
U današnje vrijeme, prašumski rezervati širom Evrope smanjuju svoje površine te se obavezno stavlja naglasak na njihovo očuvanje i detaljno proučavanje. Ovaj trend nestajanja prašuma privukao je pažnju kako domaćih tako i stranih istraživača, turista i ljubitelja prirode. U Republici Srpskoj postoje dva zakonom zaštićena stroga rezervata prirode ”Prašuma Lom” i ”Prašuma Janj” te najpoznatija ”Prašuma Perućica” koja se nalazi unutar Nacionalnog parka ”Sutjeska”. Prašume Republike Srpske predstavljaju riznicu znanja i pružaju dragocjenu priliku da bolje razumijemo najpovoljniji oblik i sastav i strukturu šuma, biodiverzitet i prirodne procese za razvijanje koncepta prirodi bliskog gazdovanja privrednim šumama.
Kontinuirana istraživanja prašumskih rezervata Republike Srpske u saradnji Katedre za planiranje gazdovanja šumama i profesora Mote (Renzo Motta) sa Univerziteta u Torinu traju još od 2006. godine. Ova istraživanja rezultirala su objavom mnogih naučnih radova u priznatim međunarodnim časopisima poput Canadian Journal of Forest Research, Silva Fennica, Annals of Forest Science i mnogih drugih.
Ovaj put, istraživanja su vršena od 14. do 19. oktobra, 2023. godine u strogom rezervatu prirode ”Prašuma Lom” u opštini Drinić. Tim istraživača na čelu sa profesorom Motom činili su profesori, studenti doktoranti i laboranti sa tri univerziteta iz Italije (Torino, Molize i Udine) i članovi Katedre za planiranje gazdovanja šumama sa Šumarskog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci (prof. dr Vojislav Dukić i asistent Srđan Bilić).
U okviru ovih istraživanja jedna grupa istraživača izvršila je premjer žive i mrtve drvne mase u ”jezgru” prašume Lom na dvije sistematski postavljene mreže stalnih oglednih površina. Druga grupa istraživača proučavala je raznolikost mikrostaništa u živoj i mrtvoj drnoj masi. Mikrostaništa u vidu pukotina i šupljina imaju veliki uticaj na biodiverzitet i ekosistemske usluge. Treća grupa istraživača ocjenjivala je prisustvo saproksilnih insekata (to jeste insekata koji žive u mrtvom drvetu). Naime u prethodnim istraživanjima pronađene su dvije nove vrste insekata koje su nepoznate na ovom području. Četvrta grupa istraživača vršila je detaljna trodimenzionalna snimanja oglednih površina sa terestričkim laserskim skenerom najnovije generacije – Lidar ”Faro Focus”. ”Faro Focus” je fazni trodimenzionalni laserski skener, velike brzine skeniranja za detaljno i precizno digitalno snimanje i mjerenje prostora. Trenutna tržišna vrijednost ovog uređaja iznosi oko 50 hiljada € (evra). U bliskoj budućnosti, lidar tehnologija i napredno trodimenzionalno skeniranje šumskih sastojina će revolucionirati šumarstvo kroz praksu i nauku. Razvojem tehnologija digitalnog snimanja i mjerenja omogućiće se dublji uvid u strukturu šumskih sastojina, otvarajući vrata novoj metodici premjera šuma, planiranju šumsko-uzgojnih radova, projektovanju puteva i uređivanju šuma u svojini Republike Srpske.
Samo kontinuiranim istraživanjima tj. monitoringom na stalnim oglednim površinama moguće je pratiti promjene i dinamiku šumskih ekosistema te na taj način prepoznati prirodne obrasce koje će pomoći u razvoju održivih strategija gazdovanja ovim dragocijenim resursima.
Katedra za planiranje gazdovanja šumama na Šumarskom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci će i dalje nastaviti da bude posvećena očuvanju i proučavanju prašumskih rezervata Republike Srpske te da obavještava javnost o naučnim rezultatima i daljim koracima naših istraživanja.
